آیا می توانید تصور کنید که شیری را بنوشید که هفته ها یا ماهها از تاریخ انقضای آن گذشته باشد ؟ همه ما وقتی محصولی را برای مصرف خریداری می کنیم ، به تاریخ انقضای آن توجه می نماییم . ما این کار را فقط برای سلامتی خودمان انجام می دهیم .healthy things to do
اما چرا به مساله سلامتی در مورد دارایی های قابل نگهداری در محل کار خود علاقه نشان نمی دهیم ؟
اندازه گیری دامنه یا " چه مقدار " با استفاده از واحدهای سرعت
- دامنه ( بزرگی ) سرعت چیست ؟
به طور فنی سرعت ٫ مقدار تغییر جابجایی در طول یک دوره زمانی را اندازه گیری می کند . واحدهای اندازه گیری اینچ بر ثانیه یا میلیمتر بر ثانیه هستند . در حرکت سینوسی ٫ هنگامی که جابجایی تغییر می کند ٫ سرعت هم به طور ثابت تغییر می نماید . چون سرعت نسبت به زمان به طور ثابت تغییر می کند ٫ اندازه گیری دامنه ( بزرگی ) سرعت نسبت به زمان یک موج سینوسی تولید می کند که درست مانند موجی است که در اندازه گیری دامنه ( بزرگی ) جابجایی ایجاد می شود .
موج سینوسی سرعت بر حسب موج سینوسی جابجایی
جابجايي ، طول حركت رفت و برگشت از X+ تا X- را اندازه مي گيرد . بنابراين 2X ، جابجايي كلي است كه طي مي شود و جابجايي حداكثر - حداكثر ( Peak - to - Peak ) ناميده مي شود . يك عدد از اين حركتها ( رفت و برگشتها ) به عنوان يك دوره ارتعاش ناميده مي شود . تصوير زير ، بيرينگ را در نقاط مهم در يك سيكل نشان مي دهد كه در آن ترانسديوسر ( انتقال دهنده ) به صورت عمودي قرار داده شده است . ( به ياد بياوريد كه ترانسديوسر ، فقط حركت در جهتي (محوری ) كه قرار گرفته است را مي بيند )
چون اين حركت بايد نسبت زمان اتفاق بيافتد ، هنگامي كه آنرا اندازه مي گيريم ، مقدار ( دامنه ) را روي محور y و زمان گرفته شده را روي محور x رسم مي كنيم . شكل حاصل در ساده ترين حالتش يك " سيگنال دوره اي " يا يك " موج سينوسي " ناميده مي شود . اين همان شكل "S " مانندي است كه در زير كلمه " cycle " در سمت راست عكس بالا مي بينيد .
الف ) دامنه ( Amplitude )
دامنه به ما چه مي گويد ؟
اجازه دهيد قبل از اينكه به اين سوال جواب دهيم ، فكر كنيم كه دقيقا" چه چيزي را اندازه مي گيريم . هر شخصي كه اين متن را مطالعه مي نمايد ، حتما" قسمتي از يك دستگاه در حال كار را لمس نموده است ( حتي اگر اين دستگاه ، اتومبيل يا ماشين چمن زني شما باشد ) و حركت رو به عقب و جلوي آن را احساس كرده است . چون اين حركت رو به عقب و جلوست ، به عنوان حركت دوره اي ( Cyclical ) يا سينوسي ( Sinusoidal ) تعريف مي شود و ما آن را ارتعاش ( Vibration ) مي ناميم . بديهي است كه ما مي خواهيم مقدار اين حركت را تعيين نماييم . اين اندازه گيري يه عنوان دامنه ، شناخته مي شود . اما چندين روش مختلف براي اندازه گيري مقدار آن وجود دارد و اين چيزي است كه در قسمتهاي بعد در مورد آن بحث خواهيم كرد .
قراردادهاي جهتي بيشترين اهميت را از نظر تعريف و كاربرد دارند . يك قرارداد حسي ساده ، به ما اين اطمينان و تضمين را مي دهد كه هر شخصي كه در حال جمع آوري اطلاعات است ، در مورد موقعيت و جهت ترانسديوسرها ، آگاهي كامل دارد و به طور يكسان با ديگران عمل مي نمايد . اين مطلب همچنين به اين معناست كه اگر تحليل كننده ارتعاشات ، خود ، اطلاعات ارتعاشي را جمع آوري نكرده باشد ( مثلا" يك تكنيسين اين كار را انجام داده باشد ) ، بتواند آنها را با اطمينان تجزيه و تحليل نمايد .
- قراردادها چه هستند ؟
قراردادها ، استانداردهاي تنظیم شده و یا پذیرفته شده ای هستند كه براي هر ماشين و يا كاربردي در برنامه تعمير و نگهداري بكار می روند . اين قراردادها ، آموزش پرسنل جديد را ساده مي كنند و به ما اطمينان مي دهند كه هر شخصي كه در یک برنامه تعمير و نگهداري فعاليت مي كند ، روش يكساني را دنبال مي نمايد .
حداقل ۳ قرارداد اصلي وجود دارد كه بايد در نظر گرفته شود :
۱- شماره گذاري بيرينگ ( موقعيت )
۲- نام گذاري موقعيت
۳- تعريف جهت ها
- قراردادهاي معمول شماره گذاري بيرينگها
اكثر برنامه هاي تعمير و نگهداري از اعداد براي شماره گذاري بيرينگها استفاده مي كنند . اما بعضي ديگر به جاي اعداد ، حروف را به كار مي برند . به هر حال معمول ترين قرارداد ، شروع شماره گذاري از انتهاي غير محرك ( Non-Drive End) ماشين محرك ( موتور ، توربين و ... ) است . اين بيرينگ به عنوان موقعيت "1" يا "A" مشخص خواهد شد . با دنبال نمودن زنجيره محركها به يك روش منطقي ، بيرينگ بعدي شماره "2" يا "B" را خواهد گرفت . اين بيرينگ در واقع انتهاي محرك ( Drive End ) موتور يا توربين ( ماشين محرك ) مي باشد . در ادامه اين روند منطقي ،بيرينگ بعدي با شماره "3" يا حرف "C" مشخص خواهد گرديد . اين بيرينگ تقريبا" به طور حتمي ، روي ماشين متحرك ( Driven ) خواهد بود . در يك دستگاه كه به طور نمونه ، 4 بيرينگ دارد ، به آخرين بيرينگ موقعيت "4" يا "D" خواهد رسيد .
شكل زير يك ماشين 4 بيرينگي نمونه را نشان مي دهد ( فن با محرك تسمه اي و بيرينگهاي شماره گذاري شده ) :
در این مجموعه مقالات راجع به ارتعاشات ، عوامل ايجادكننده آن ، مشخصه هاي آن و روشهاي تشخيص و عيب يابي و ... بحث می کنیم . اين مجموعه ترجمه اي از يك سري مقاله است كه در سايت www.vibrationschool.com موجود است. لذا از دوستان و همکاران محترم که در این زمینه تخصص دارند تقاضا می شود که اشکالات و نواقص موجود را گوشزد نمایند و در صورت امکان ،اطلاعات و تجارب خود را در اين وبلاگ ، با ديگران به اشتراك بگذارند .
- ارتعاشات چیست ؟
به حركت رو به جلو و عقب يك سازه ، ارتعاشات گفته مي شود . همچنين مي توان از آن به عنوان يك حركت دوره اي ( Cyclical ) تعبیر نمود .
- چه عواملی باعث ایجاد ارتعاش می گردد ؟
عیوبی که در ماشین آلات وجود دارد ممکن است در هرکدام از مراحل زیر به وجود آید :
۱- طراحی ۲- تولید ۳- نصب ۴- مونتاژ ۵- بهره برداری ۶- تعمیر و نگهداری
همچنین بعضی از مشکلات معمول ماشین آلات که می تواند ارتعاشات مکانیکی را تولید نماید عبارت است از :
۱- ناهم محوری ۲- آنبالانسی ( عدم تعادل ) ۳- تسمه و پولیهای فرسوده شده ۳- عیوب بیرینگها ۴- نیروهای هیدرولیکی ۵- نیروهای آیرودینامیکی ۶- نیروهای عکس العمل ۷- نیروهای رفت و برگشتی ۸- شافت های خمیده ۹- سایش ۱۰- مشکلات دنده ( گیربکس ) ۱۱- تغییر شکل هوزینگ ۱۲- مشکلات الکتریکی ۱۳- نیروهای اصطکاکی
علاوه بر این دو عامل وجود دارند که ارتعاشات مکانیکی را تولید نمی کنند ولی باعث تقویت آن می گردند
۱- رزونانس ( تشدید ) ۲- لقی
توزیع فشار در دو سمت پروانه (Impeller ) پس از استارت پمپ به صورت زیر می باشد . ( شکل ۱) . در ناحیه B هر دو سمت پروانه تحت فشار تخلیه می باشند که همدیگر را خنثی می نمایند . ولی در ناحیه A فشارهای مختلفی در دو سمت پروانه وجود دارد که باعث ایجاد نیروی خالصی به سمت ناحیه مکش (Suction ) می گردد . این نیرو تراست (Axial Thrust ) نامیده می شود .
مراحل مونتاژ مکانیکال سیل P-3003A
1- مقدمه
در تمام دستگاهایی که با سیالات ارتباط دارند ، نظیر پمپ ها ، کمپرسورها ، توربین ها و ... یک نقطه ضعف بزرگ و مشترک وجود دارد که عبارت است از نشت سیال در محل خروج شافت از محفظه این دستگاهها . برای جلوگیری از نشت سیال از مرز مشترک شافت و محفظه ، باید با ماده ای ( مثلا" پکینگ ) فاصله شافت و محفظه را آب بندی نمود . این ماده نرم ، باید خاصیت کشسانی و شکل پذیری خوبی داشته باشد تا ناهمواری های شافت را پر کند و در مقابل نوسانات عکس العمل لازم را نشان دهد . در سرعتهای بالای شافت ، در اثر تماس شافت و پکینگ حرارت زیادی در محل نصب پکینگ ایجاد می گردد که باعث آسیب دیدن شافت و سیستم آب بندی می گردد .برای جلوگیری از این پدیده ، باید یک فیلم سیال بین شافت و پکینگ ایجاد گردد تا علاوه بر انتقال حرارت ، باعث کاهش اصطکاک در این نقطه گردد . هرچه ضخامت فیلم سیال زیادتر باشد ، اصطکاک کمتر شده ، حرارت کمتری ایجاد می گردد اما در عوض مقدار نشت سیال افزایش می یابد . در حالت بهینه برای برقراری تعادل بین نشت سیال و حرارت ایجاد شده ، پکینگها باید دارای نشت ذاتی حدود 90 قطره در دقیقه باشند که در صنایع امروزی و به خصوص برای سیالات سمی ، گران قیمت و یا دارای دما و فشار بالا معقول نیست . لذا از قطعه جدیدتر و بهتری به نام آب بند مکانیکی استفاده می کنند که در حالت نرمال دارای نشت بسیار کمتر ( حدود 5 قطره در ساعت ) است و به علاوه مزایایی مانند جلوگیری از آلودگی محیط زیست ، افزایش عمر سیستم ، جلوگیری از خوردگی سایشی ، کاهش توان مصرفی پمپ ، عدم نیاز به تنظیم مجدد در هنگام کار ، وقابلیت اطمینان و ایمنی و ... را نیز دارا ست .
ماشین آلات دوار بخاطر اهمیت و حساسیتشان در چرخۀ تولید واحدهای صنایع نفت، گازوپتروشیمی از جهات مختلف تحت مراقبتهای ویژه ای قرار میگیرند . یکی از مهمترین پارامترهای تحت کنترل ، موجودی و وضعیت نگهداری قطعات یدکی در انبار میباشد . از جمله قطعات یدکی مهم ماشین آلات دوار بویژه توربینها، کمپرسورهاو پمپهای چند مرحله ای که در انبار باید موجودی داشته و تحت مراقبت قرار گیرند ، روتورها هستند. در صورتیکه ماشین دوار از ناحیۀ اجزای آن دچار آسیب دیدگی گردد لاجرم باید با روتور یدکی تعویض شده و تحت تعمیر قرار گیرد. بنابراین تصور براین است که باتعویض روتور جدید مشکلات قبلی ماشین حل خواهد شد. این درحالیست که گاهاً این اتفاق نمیافتد و مشکل ماشین بصورت لرزشهای غیرنرمال پیدا نمود و موجب وقفه در تولید میگردد.
بازرسی ظاهری ( Visual Check ) در زمان توقف دستگاه ، باز کردن و چرخاندن تسمه به صورتی که تمرکز فشار فقط در ناحیه بالا یا پایین تسمه نباشد و در ضمن هر دو سمت تسمه با پولی درگیر شوند ، استفاده از دستگاه Stroboscop برای مشاهده وضعیت تسمه در حین کار ، تعویض پولیهای آسیب دیده و در نهایت تنظیم کشش تسمه .
با توجه به اینکه زمان کارکرد بهینه ( Life Time ) تسمه ها ، بستگی زیادی به تنظیم درست کشش تسمه دارد ، کنترل کشش تسمه می تواند عمر تسمه را افزایش دهد و از هزینه های مربوط به تعویض آن بکاهد . علاوه بر این اگر کشش تسمه در محدوده مجاز نباشد ، موتور جریان بیش از اندازه کشیده ، آسیب خواهد دید .
CASE STUDY
رفع آلودگی روغن P-1501 A/B
مشاهدات و اقدامات اولیه
پس از راه اندازی واحد ، پمپهای BFW نیز در سرویس قرار گرفت . دو عدد از این پمپها با محرک توربینی و یک عدد با محرک الکتروموتوری به حرکت در می آید و برای روانکاری قطعات هر سه از یک نوع روغن ( TD 46 ) استفاده شده است . پس از مدتی مشاهده شد که رنگ روغن پمپهای BFW A/B ( توربینی ) که در ابتدا کاملا" شفاف بود ، به رنگ سبز ( آبلیمویی ) متمایل گردید و این پدیده ( تغییر رنگ ) با گذشت زمان تشدید شد که نشان از وجود مقدار زیادی آب در روغن بود . در همین مدت رنگ روغن پمپ BFW C که برقی می باشد ، شفاف و ثابت باقی ماند . اقدامات اولیه برای رفع مشکل انجام شد و در ابتدا با استفاده از دستگاه تصفیه روغن ساخته شده در شرکت ، روغن مورد تصفیه قرار گرفت و با توجه به کارکرد خوب و قابل قبول دستگاه ، مقدار آب موجود در روغن – با نمونه گیری و آزمایش متناوب – از 4 % ( 40000 ppm ) به زیر 0.02 % ( 200 ppm ) کاهش یافت . ولی متاسفانه با از سرویس خارج شدن دستگاه تصفیه روغن ، مجددا" مقدار آب موجود در روغن افزایش یافت و شفافیت آن از بین رفت .با توجه به حساسیت بیرینگها به ویسکوزیته روغن و کاهش عمر آنها در اثر افزایش آب و کاهش ویسکوزیته ( که در مقاله تصفیه روغن – شماره 3 ماهنامه نت نت مورد بحث قرار گرفت ) ، دستگاه تصفیه روغن مجددا" و به صورت متناوب در سرویس قرار گرفت و تلاش برای اصلاح عیب موجود آغاز گردید
براي گريسكاري مجدد ياتاقانها بايد به روش استاندارد توصيه شده توسط سازنده توجه نمود .در صورتيكه چنين راهنمايي موجود نباشد پيشنهاد ميشود از فرمول زير استفاده نماييد.
x=D*B*.005
B=عرض یاتاقان به میلیمتر
D=قطر خارجی یاتاقان به میلیمتر
X=مقدار گریس مورد نیاز به گرم
تذکر :
1- گريس پمپهاي متداول در هر دوره تخليه حدود 25 گرم گريس را وارد سيستم ميكنند.
2- طبق قانون کلی باید تنها ۳۰٪تا حداکثر ۶۰٪ ظرفیت محفظه یاتاقان را از گریس پر نمود.
در سال 1989 شركت Harbor يك نيروگاه توليد مشترك قدرت و حرارت را راه اندازي نمود. در اين نيروگاه يك كمپرسور سانتريفوژ جهت تأمين فشار گاز لازم براي توربين هاي GE Frame 7 پيش بيني شده بود. كنترل پديده سرژ در اين كمپرسور از طريق كامپيوتر صورت مي گرفت.
پديده سرژ دركمپرسورها يك پديده ناپايدار است كه در صورت بروز، عبور جريان در مقطع ايرفويل پره ها به تناوب متوقف شده و تغيير جهت مي دهد. اين پديده هم در كمپرسورهاي سانتريفوژ و هم كمپرسورهاي محوري رخ مي دهد. بروز اين پديده در شرايط خاصي از دبي و نسبت تراكم و سرعت دوراني محور خواهد بود. جهت جلوگيري از اين پديده لازم است در هر لحظه موقعيت عملكرد كمپرسور درمقايسه با مرز سرژ و سرعت نزديك شدن به اين مرز معلوم گردد. با دانستن اين اطلاعات مي توان اقدام لازم جهت كاهش مقاومت سيستم و دور شدن از مرز سرژ را انجام داد. اين عمل از طريق باز كردن شيرهاي bypass يا blow off صورت مي گيرد كه با باز شدن آنها مقاومت سيستم كاهش مي يابد.
به : برنامه ریزی تعمیرات
از : تعمیرات ماشینری
موضوع : گزارش بازدید و تعمیرات پمپهاي تزريق مواد شيميايي (DOSING )
روتین C
براساس دستورکار شماره ............ تاریخ ......... صادره از برنامه ریزی تعمیرات روی پمپ .............. فوق درتاریخ ............. تعمیر روتین شروع و در تاریخ ........... خاتمه یافت و به بهره برداری تحویل گردید .
شرح فعالیتهای انجام شده :
- گزارش نفر ساعت و متریال مصرفی بشرح جدول پیوست می باشد .
- کارهای اضافه علاوه بر موارد فوق در پشت برگه نوشته شود .
تائید سرپرست تعمیرات واحد
نام / تاریخ / امضاء
در این وبلاگ تلاش می کنیم با استفاده از تجربیات عملی و علمی متخصصین فنی و اجرایی و همچنین با پرداختن به مشکلاتی که پرسنل تعمیراتی در این گونه صنایع با آن مواجه هستند به بحث و تبادل نظر پرداخته و البته امیدواریم نظرات ارزشمند شما همکاران محترم را نیز دریافت نمائیم.