جابجايي ، طول حركت رفت و برگشت از X+ تا X- را اندازه مي گيرد . بنابراين 2X ، جابجايي كلي است كه طي مي شود و جابجايي حداكثر - حداكثر ( Peak - to - Peak ) ناميده مي شود . يك عدد از  اين حركتها ( رفت و برگشتها ) به عنوان يك دوره ارتعاش ناميده مي شود . تصوير زير ، بيرينگ را در نقاط مهم در يك سيكل نشان مي دهد كه در آن ترانسديوسر ( انتقال دهنده ) به صورت عمودي قرار داده شده است . ( به ياد بياوريد كه ترانسديوسر ، فقط حركت در جهتي (محوری ) كه قرار گرفته است را مي بيند )

چون اين حركت بايد نسبت زمان اتفاق بيافتد ، هنگامي كه آنرا اندازه مي گيريم ، مقدار ( دامنه ) را روي محور y و زمان گرفته شده را روي محور x رسم مي كنيم . شكل حاصل در ساده ترين حالتش يك " سيگنال دوره اي " يا يك " موج سينوسي " ناميده مي شود . اين همان شكل "S " مانندي است كه در زير كلمه " cycle " در سمت راست عكس بالا مي بينيد .

منحنی قامتم، قامت ابروی توست

خط مجانب بر آن، سلسله گیسوی اوست

حد رسیدن به او، مبهم و بی انتهاست

بازه تعریف دل، در حرم کوی دوست

چون به عدد یک تویی من همه صفرها

آن چه که معنی دهد قامت دلجوی توست

پرتوی خورشید شد مشتق از آن روی تو

گرمی جان بخش او جزئی از آن خوی توست

بی تو وجودم بود یک سری واگرا

ناحیه همگراش دایره روی توست

الف ) دامنه ( Amplitude )

دامنه به ما چه مي گويد ؟

اجازه دهيد قبل از اينكه به اين سوال جواب دهيم ، فكر كنيم كه دقيقا" چه چيزي را اندازه مي گيريم . هر شخصي كه اين متن را مطالعه مي نمايد ، حتما" قسمتي از يك دستگاه در حال كار را لمس نموده است ( حتي اگر اين دستگاه ، اتومبيل يا ماشين چمن زني شما باشد ) و حركت رو به عقب و جلوي آن را احساس كرده است . چون اين حركت رو به عقب و جلوست ، به عنوان حركت دوره اي ( Cyclical ) يا سينوسي ( Sinusoidal ) تعريف مي شود و ما آن را ارتعاش ( Vibration ) مي ناميم . بديهي است كه ما مي خواهيم مقدار اين حركت را تعيين نماييم . اين اندازه گيري يه عنوان دامنه ، شناخته مي شود . اما چندين روش مختلف براي اندازه گيري مقدار آن وجود دارد و اين چيزي است كه در قسمتهاي بعد در مورد آن بحث خواهيم كرد .

قراردادهاي جهتي بيشترين اهميت را از نظر تعريف و كاربرد دارند . يك قرارداد حسي ساده ، به ما اين اطمينان و تضمين را مي دهد كه هر شخصي كه در حال جمع آوري اطلاعات است ، در مورد موقعيت و جهت ترانسديوسرها ، آگاهي كامل دارد و به طور يكسان با ديگران عمل مي نمايد . اين مطلب همچنين به اين معناست كه اگر تحليل كننده ارتعاشات ، خود ، اطلاعات ارتعاشي را جمع آوري نكرده باشد ( مثلا" يك تكنيسين اين كار را انجام داده باشد ) ، بتواند آنها را با اطمينان تجزيه و تحليل نمايد .

چند روز پيش رفته بودم شناسنامه اولين فرزندم را بگيرم .

كنار من يك نفر ايستاده بود كه مي خواست گواهي فوت پدرش را بگيرد و شناسنامه او را باطل كند .

با خودم گفتم : " عجب دنيايي !! "

يكي مي آيد و يكي مي رود . به همين راحتي !!

- قراردادها چه هستند ؟

قراردادها ، استانداردهاي تنظیم شده و یا پذیرفته شده ای هستند كه براي هر ماشين و يا كاربردي در برنامه تعمير و نگهداري بكار می روند . اين قراردادها ، آموزش پرسنل جديد را ساده مي كنند و به ما اطمينان مي دهند كه هر شخصي كه در یک برنامه تعمير و نگهداري فعاليت مي كند ، روش يكساني را دنبال مي نمايد .

حداقل ۳ قرارداد اصلي وجود دارد كه بايد در نظر گرفته شود :

۱- شماره گذاري بيرينگ ( موقعيت )

۲- نام گذاري موقعيت

۳- تعريف جهت ها

- قراردادهاي معمول شماره گذاري بيرينگها

اكثر برنامه هاي تعمير و نگهداري از اعداد براي شماره گذاري بيرينگها استفاده مي كنند . اما بعضي ديگر به جاي اعداد ، حروف را به كار مي برند . به هر حال معمول ترين قرارداد ، شروع شماره گذاري از انتهاي غير محرك ( Non-Drive End) ماشين محرك ( موتور ، توربين و ... ) است . اين بيرينگ به عنوان موقعيت "1" يا "A" مشخص خواهد شد . با دنبال نمودن زنجيره محركها به يك روش منطقي ، بيرينگ بعدي شماره "2" يا "B" را خواهد گرفت . اين بيرينگ در واقع انتهاي محرك ( Drive End ) موتور يا توربين ( ماشين محرك ) مي باشد . در ادامه اين روند منطقي ،بيرينگ بعدي با شماره "3" يا حرف "C" مشخص خواهد گرديد . اين بيرينگ تقريبا" به طور حتمي ، روي ماشين متحرك ( Driven ) خواهد بود . در يك دستگاه كه به طور نمونه ، 4 بيرينگ دارد ، به آخرين بيرينگ موقعيت "4" يا "D" خواهد رسيد .

شكل زير يك ماشين 4 بيرينگي نمونه را نشان مي دهد ( فن با محرك تسمه اي و بيرينگهاي شماره گذاري شده ) :

در این مجموعه مقالات راجع به ارتعاشات ، عوامل ايجادكننده آن ، مشخصه هاي آن و روشهاي تشخيص و عيب يابي و ... بحث می کنیم . اين مجموعه ترجمه اي از يك سري مقاله است كه در سايت www.vibrationschool.com  موجود است. لذا از دوستان و همکاران محترم که در این زمینه تخصص دارند تقاضا می شود که اشکالات و نواقص موجود را گوشزد نمایند و در صورت امکان ،اطلاعات و تجارب خود را در اين وبلاگ ، با ديگران به اشتراك بگذارند .

- ارتعاشات چیست ؟

به حركت رو به جلو و عقب يك سازه ، ارتعاشات گفته مي شود . همچنين مي توان از آن به عنوان يك حركت دوره اي ( Cyclical ) تعبیر نمود .

- چه عواملی باعث ایجاد ارتعاش می گردد ؟

عیوبی که در ماشین آلات وجود دارد ممکن است در هرکدام از مراحل زیر به وجود آید  :

۱- طراحی  ۲- تولید  ۳- نصب  ۴- مونتاژ  ۵- بهره برداری  ۶- تعمیر و نگهداری

همچنین بعضی از مشکلات معمول ماشین آلات که می تواند ارتعاشات مکانیکی را تولید نماید عبارت است از :

۱- ناهم محوری  ۲- آنبالانسی ( عدم تعادل )  ۳- تسمه و پولیهای فرسوده شده   ۳- عیوب بیرینگها  ۴- نیروهای هیدرولیکی   ۵- نیروهای آیرودینامیکی   ۶- نیروهای عکس العمل   ۷- نیروهای رفت و برگشتی   ۸- شافت های خمیده   ۹- سایش   ۱۰- مشکلات دنده ( گیربکس )   ۱۱- تغییر شکل هوزینگ   ۱۲- مشکلات الکتریکی   ۱۳- نیروهای اصطکاکی

علاوه بر این دو عامل وجود دارند که ارتعاشات مکانیکی را تولید نمی کنند ولی باعث تقویت آن می گردند

۱- رزونانس ( تشدید )   ۲- لقی